Arrow
Arrow
slider-2
Slider

Nagroda “Dzieło życia”

sss
Nagroda “Dzieło życia”

Laureat w kategorii “Dzieło życia” 2017 Jacek Bocheński – prozaik, eseista, publicysta i tłumacz. Działacz opozycji demokratycznej w PRL. Autor  „Trylogii rzymskiej” – odwołujący się często w swojej twórczości do świata antycznego, przekładając go na świat współczesny. Urodził się 29 lipca 1926 r. we Lwowie. Od 1949 do 1950 r. studiował w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Był redaktorem pism „Trybuna Wolności” i „Pokolenie”. Współpracował z „Nową Kulturą”, „Przeglądem Kulturalnym”, „Życiem Warszawy”. W 1950 r. wstąpił do Związku Literatów Polskich, a w 1955 r. do Polskiego PEN-Clubu. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Debiutował w 1949 r. zbiorem opowiadań „Fiołki przynoszą nieszczęście”. W 1957 r. odbył podróż do Afryki, która zaowocowała książką „Pożegnanie z panną Syngilu albo Słoń a sprawa polska”. Najwyżej cenionymi książkami pisarza stały się dwie eseistyczne powieści „Boski Juliusz. Zapiski antykwariusza”, będącej zbeletryzowanym esejem-portretem, opowiadającym o dramacie władzy i etycznych dylematach historii w odniesieniu do czasów współczesnych. Otrzymał za nią nagrodę honorową Radia Wolna Europa w kategorii „najlepsza książką krajowa”. Druga powieść, „Nazo poeta” (1969), oparta jest na motywach życia największego liryka starożytnego Rzymu – Owidiusza, a przede wszystkim sprawa jego wygnania i niełaski poety u cesarza. “Prawdę mówiąc, lubię pisać tak, żeby nawet ciężkie rzeczy lekko było czytać. To nie jest wykalkulowany zabieg wobec czytelnika. To się dzieje samorzutnie. Dlatego refleksja zamienia mi się raz po raz w akcję, moje eseje stają się zazwyczaj opowiadaniami.” (Jacek Bocheński, Gazeta Wyborcza) Od 1970 do 1974 r. Jacek Bocheński przebywał na stypendiach literackich we Włoszech i Berlinie. W latach 80. stał się czołową postacią niezależnej, antykomunistycznej kultury. W tym czasie powstała powieść „Stan po zapaści”, która ukazała się w obiegu nieoficjalnym w 1987 r. i w tym samym roku wyróżniona została Nagrodą „Solidarności”. Pisarz oddaje w niej atmosferę wczesnych lat 80., opisując nastroje panujące w Polsce po wprowadzeniu stanu wojennego. Później wydane zostały jeszcze „Kaprysy starszego pana”, „Trzynaście ćwiczeń europejskich”, „Tyberiusz Cezar”, „Wtedy – rozmowy z Jackiem Bocheńskim”, „Zapamiętani”, „Blog”. „Antyk po antyku” nominowany został do Nagrody Literackiej Nike 2011. Jacek Bocheński jest też tłumaczem z języka niemieckiego, francuskiego, rosyjskiego, estońskiego, węgierskiego i słowackiego. Interesująca jest aktywność polityczno-społeczna pisarza. W latach 1947–1966 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Wystąpił z partii w geście protestu, po usunięciu z PZPR Leszka Kołakowskiego, wraz z kilkunastoma innymi pisarzami.  W latach 70. – obok kilku innych wybitnych artystów – stanął na czele rodzącej się wówczas opozycji demokratycznej. Brał czynny udział w akcjach protestacyjnych środowisk twórczych, będąc m.in. współzałożycielem i redaktorem „Zapisu” – najważniejszego czasopisma ukazującego się w Polsce (od 1977) poza cenzurą. Należał do Towarzystwa Kursów Naukowych (1978-1981). Od 1981 do 1982 r. był internowany. Jego nazwisko znalazło się na specjalnej liście, na której umieszczono autorów pod szczególnym nadzorem peerelowskiej cenzury. Zabezpieczenie...

Read More

Literatura

sss
Literatura

Laureat w kategorii Literatura 2017   Dariusz Suska – poeta, prozaik, krytyk literacki Nominowany za tom poetycki Ściszone nagle życie, wyd. Znak Jest absolwentem Wydziału Fizyki Uniwersytetu Wrocławskiego. Zadebiutował w 1992 roku tomikiem Rzeczy, które były światem, będącym wyrazem młodzieńczego zafascynowania poezją Zbigniewa Herberta. Wiersze publikował m.in. w: „Lampie i Iskrze Bożej”, „Res Publice Nowej” i „Tygodniku Powszechnym”. Po swoim debiucie poetyckim wydał jeszcze pięć tomików wierszy: DB 6160221, Wszyscy nasi drodzy zakopani, Cała w piachu, Czysta ziemia (1998-2008) oraz po kilkuletniej przerwie – Duchy dni. Jego poezja porusza sprawy dotyczące z jednej strony metafizyki i śmierci, z drugiej zaś czasu i przestrzeni. Pełna jest paradoksów. Autor stawia w niej wiele trudnych pytań, na które próbuje dawać rozsądne, wiążące odpowiedzi. Za tomik Wszyscy nasi drodzy zakopani otrzymał w 2002 roku nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Pozycja ta, jak również tomik Cała w piachu, były nominowane w 2001 i 2005 roku do Nagrody Literackiej Nike. Poeta od wielu lat mieszka w Warszawie i pracuje jako dziennikarz w „Gazecie Wyborczej”. A jest to lub może raczej staje się coraz bardziej poezja prawdziwie filozoficzna czy – ściślej – ontologiczna. Jej zasadniczy przedmiot stanowi bowiem samo istnienie: jego – by tak rzec – substancja. Trzeba dodać: niepojęta i niewysławialna substancja. Może odpowiednia, by jednak jakoś ją nazwać, byłaby metafora mgły. Takiej mgły, w której zacierają się kontury istnienia, rozpraszają się i nikną jego kształty. Istnienie (osób, rzeczy, czasów, miejsc) jest bowiem w filozofujących wierszach Dariusza Suski niepewne siebie – właściwie zawsze świadome własnego negatywu, stale prześwietlone śmiercią i nicością. (…) Zbiór Dariusza Suski „Ściszone nagle życie: stanowi świadectwo uporczywego poszukiwania formy dla wypowiedzenia tej niełatwo wyrażalnej czy wręcz niewyrażalnej ontologii. (Tomasz Wójcik, uzasadnienie wniosku)   Nominowani w kategorii Literatura 2017   Marek Ławrynowicz – prozaik, autor słuchowisk radiowych, scenarzysta filmowy, poeta Nominowany za książkę „Mundur”, wyd. Zysk i S-ka Ukończył wydział polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Pracował w różnych zawodach – był kaowcem, bibliotekarzem, a także młodszym betoniarzem, robotnikiem terenowym czy cukiernikiem. Początkowo zajmował się poezją wizualną, performance, mail artem. W 1990 r. ukazał się zbiór jego krótkich opowiadań „Pan Słoik”, później powieść „Kapitan Car”. Za „Diabła na dzwonnicy” otrzymał wyróżnienie Biblioteki Raczyńskich. Jest też autorem wielu słuchowisk radiowych. Za słuchowisko „Ameryka wkracza do Malinówka” otrzymał nagrodę na festiwalu Dwa Teatry. Na festiwalu w Bolimowie wyróżniono słuchowisko „Tuba”. Współtworzył także takie radiowe audycje satyryczne jak: „Zsyp”, „Parafonia”, „Kiwi”, „Kiwirozmówki”, powieść radiową „W Jezioranach” oraz telewizyjny „Odjazd”. Był redaktorem naczelnym kwartalnika literackiego „Wyspa”. Od 2009 r. sprawuje opiekę redakcyjną nad niezależną audycją radiową „Szkiełko i oko”. „Stężenie iście hrabalowskiego humoru jest tu niezwykłe, komizm przywodzący na myśl mistrzów tego gatunku, fantazja autorska – nieograniczona, a przy tym nie brakuje w <Mundurze> refleksji całkiem serio, jednoznacznie...

Read More

Sztuki Plastyczne

sss
Sztuki Plastyczne

Laureat w kategorii Sztuki Plastyczne 2017   Kazimierz Gustaw Zemła – rzeźbiarz Nominowany za wystawę Wrota Miłosierdzia, Muzeum Archidiecezji  Warszawskiej Jeden z najbardziej znanych współczesnych polskich rzeźbiarzy. W latach 1952–1958 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Do 2002 roku uczył tam rzeźby, był prorektorem akademii oraz dziekanem. Jest członkiem Polskiej Akademii Umiejętności i Rady Programowej Fundacji Centrum Twórczości Narodowej. Prof. Gustaw Zemła specjalizuje się w rzeźbie pomnikowej, sakralnej i studyjno-kameralnej. Jego twórczość charakteryzuje bardzo silne poczucie dramatyzmu oraz metaforyczny i symboliczny charakter formy. Najbardziej znanymi pracami laureata są: Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach – pierwsza samodzielna, debiutancka realizacja, Pomnik Czynu Polaków w Szczecinie, Polegli Niepokonani na warszawskiej Woli, Monte Cassino w Warszawie, Henryk Sienkiewicz w warszawskich Łazienkach. Bogatą częścią twórczych dokonań profesora są realizacje sakralne, w tym liczne pomniki św. Jana Pawła II. Jego prace można też podziwiać w Galerii Rzeźby w Parku w Radziejowicach: m.in.: Śpiąca, Matka Teresa, Dawid. Artysta miał ponad 60 wystaw indywidualnych w kraju i za granicą. Brał udział w ponad 20 wystawach międzynarodowych i 50 wystawach krajowych. Kazimierz Gustaw Zemła odznaczony został m.in.: Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Oficerskim Kawalerów Maltańskich oraz Odznaczeniem Rządu Peruwiańskiego. Skupione w jednej przestrzeni <<Wrota Miłosierdzia>> dawały zwiedzającym szczególny rodzaj obcowania z sacrum. Ze względu na przyjętą technikę i tematykę wielkich opowieści kultury światowej, są przesłaniem skierowanym do każdego człowieka. To najbardziej znana, bogata i znacząca część dorobku twórczego prof. Gustawa Zemły. Wpisuje się w obecny w światowej sztuce dialog pomiędzy wartościami a człowiekiem przechodzącym i przemijającym; są jak drzwi do świątyni. To obecność wręcz niezauważalna, sytuacja nasyconej, wyrywającej się do widza potencjalności, którą można objąć jednym rzutem oka lub wpatrując się w fragment, być uczestnikiem całości. (Adam Myjak, uzasadnienie wniosku)   Nominowani w kategorii Sztuki plastyczne 2017   Dorota Grynczel – malarka Nominowana za wystawę „Tkanina”, Galeria Test w Warszawie Ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie. Dyplom z wyróżnieniem otrzymała w 1977 r. w pracowni prof. Jana Tarasina oraz prof. Wojciecha Sadleya. Wykładowca macierzystej uczelni.. Zajmuje się tkaniną unikatową i malarstwem sztalugowym. Była stypendystką The Pollock-Krasner Fundation w Nowym Jorku oraz Fundacji Kultury i Fundacji Batorego w Warszawie. Jest laureatką wielu nagród, m.in.: Ministra Kultury i Sztuki, Srebrnego Klocka na 7. Międzynarodowym Biennale w Brukseli, Brązowego Medalu na 9. Międzynarodowym Triennale Tkaniny w Łodzi, wyróżnienia oraz nagrody Związku Polskich Artystów Plastyków na 14. Międzynarodowym Triennale Tkaniny w Łodzi. Jest autorką ponad 20. wystaw indywidualnych w kraju i za granicą. Uczestniczyła w licznych wystawach zbiorowych. „Dorota Grynczel jest tkaczką-poetką, dla której inspirację stanowi przyroda, światło i przestrzeń i która te wszystkie trzy faktory wpisuje w swoją malarsko-tkacką opowieść.” (Bożena Kowalska)   Artur Tanikowski – historyk sztuki, kurator wystaw, wykładowca Nominowany za zorganizowanie...

Read More

Teatr

sss
Teatr

Laureat w kategorii Teatr 2017   Maciej Prus – reżyser i aktor teatralny Nominowany za reżyserię spektaklu Madame de Sade, Teatr Narodowy w Warszawie Studiował historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, aktorstwo w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie oraz reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Na początku lat 60. występował w Starym Teatrze w Krakowie. Asystował tam Konradowi Swinarskiemu przy realizacji Nie-Boskiej komedii. Związał się też z Jerzym Grotowskim i jego Teatrem Laboratorium 13 Rzędów w Opolu. Grał ponadto w Teatrze Rozmaitości w Krakowie i Teatrze Narodowym w Warszawie. Jako reżyser zadebiutował w sztuce Pierwszy Dzień Wolności Leona Kruczkowskiego w Bałtyckim Teatrze Dramatycznym w Koszalinie-Słupsku. W latach 80. był związany przede wszystkim z warszawskim Teatrem Dramatycznym i łódzkim Teatrem im. Stefana Jaracza. Realizował również spektakle w warszawskich teatrach Ateneum i Polskim, Teatrze im. W. Bogusławskiego w Kaliszu, Starym Teatrze w Krakowie, Teatrze Muzycznym w Słupsku, Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, łódzkim Teatrze Nowym, Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, Teatrze Polskim we Wrocławiu i Poznaniu. Maciej Prus ma na swoim koncie także liczne inscenizacje operowe w: Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie, Teatrze Muzycznym w Krakowie, Operze Wrocławskiej, Teatrze Wielkim w Łodzi, Warszawskiej Operze Kameralnej i Operze Nova w Bydgoszczy. Jest laureatem wielu nagród. Najbardziej ceni Nagrodę im. Konrada Swinarskiego – przyznawaną przez redakcję miesięcznika „Teatr” – za sezon 1978/1979, za reżyserię spektaklu Noc listopadowa w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. Maciej Prus – za Mishimą – nawiązuje do źródeł teatru japońskiego, balansując na granicy tajemniczej formy Teatru nō. Wszystkie aktorki (Kluźniak, Wiśniewska, Suszyńska, Justa, Ścibakówna, Gryszkówna) grają wyśmienicie, portretując bohaterki tego mrocznego dramatu, ograniczając gestykę i ruch do wyznaczonych przez reżysera trajektorii. Reżyser osiąga porywającą dyscyplinę wykonania zaplanowanych założeń. (Tomasz Miłkowski, uzasadnienie wniosku)   Nominowani w kategorii Teatr 2017   Maciej Łubieński i Michał Walczak Nominowani za kabarety „Herosi transformacji i miecz Chrobrego” oraz „Dziewczyny z marszu niepodległości” Maciej Łubieński – historyk, dziennikarz, autor piosenek i filmów Studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Pracował w magazynie „Viva”. Współtworzył dla TVN programy historyczne „Było nie było” oraz parodię newsów „Błyskawiczny program historyczny”. Na tej kanwie powstał „Błyskawiczny przewodnik po Warszawie”. Był współautorem pasma skeczowego „Teatrzyk Teatr Narodowy…” w Radio Roxy. Prowadził „Requiem dla tygodnia” w RDC. Jest współtwórcą (wraz z Michałem Walczakiem) i scenarzystą „Pożaru w burdelu”. Michał Walczak – dramatopisarz i reżyser Studiował w warszawskiej SGH oraz na wydziałach wiedzy o teatrze i reżyserii Akademii Teatralnej w Warszawie. Zadebiutował dramatem „Piaskownica”, potem napisał m.in.: „Kopalnię”, „Nocny autobus”, „Kac”, „Pierwszy raz”, „Babcię”, „Polowanie na łosia”, „Janosik. Naprawdę prawdziwa historia”. Jego debiutem reżyserskim była inscenizacja własnej sztuki „Podróż do wnętrza pokoju” na deskach Garażu Poffszechnego Teatru Powszechnego w Warszawie. Pisze też sztuki dla dzieci, np. „Smutna królewna”, „Ostatni tatuś”. Od...

Read More

Muzyka

sss
Muzyka

Laureat w kategorii Muzyka 2017   Paweł Mykietyn – kompozytor i klarnecista Nominowany za operę Czarodziejska Góra, Warszawska Jesień 2016 Ukończył studia kompozytorskie w klasie prof. Włodzimierza Kotońskiego w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie. W latach 1997–2001 był kierownikiem muzycznym Teatru Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza, a w 2008 roku został kierownikiem muzycznym Nowego Teatru w Warszawie. Komponował dla różnych instytucji (Polskie Radio, Teatr Wielki – Opera Narodowa), festiwali (Warszawska Jesień), artystów (Jerzy Artysz, Elżbieta Chojnacka). Jako kompozytor muzyki dla spektakli teatralnych wielokrotnie współpracował z Krzysztofem Warlikowskim. Pracował także z takimi reżyserami jak Piotr Cieślak i Grzegorz Jarzyna. Jest też twórcą muzyki filmowej, m.in. do noweli Ojciec w ramach produkcji Solidarność, Solidarność…, a także do filmów Ono, 33 sceny z życia i W imię… Małgorzaty Szumowskiej, Tatarak i Wałęsa. Człowiek z nadziei Andrzeja Wajdy czy Essential Killing Jerzego Skolimowskiego. Dźwiękowy świat Mykietyna jest bardzo ponętny: odwołuje się do inteligentnej, nieakademickiej elektroniki (bardziej tej z lat 90. niż najnowszych produkcji), piosenek pop, efektów brzmieniowych współczesnych technologii. Ale to tylko pierwsze skojarzenie. Idąc głębiej, usłyszymy echa muzyki dawnej (zdeformowanej polifonii), fascynacje mikrotonalnością, drobnymi gestami, z których utkana jest partytura. Na to wszystko nakłada się jeszcze jeden aspekt, który kompozytor zastosował już w Koncercie fletowym – relatywizacji czasu, jego <<spowalniania>> i <<przyspieszania>> (każda kolejna ćwierćnuta nie trwa tyle samo, ale jest np. ciut wolniejsza). Powoduje to efekt rozmycia dźwięku, nakładania i mieszania planów, ale też wrażenie przestojów, niepewności. Słuchaniu <<Czarodziejskiej góry>> towarzyszy uczucie zawieszenia między dźwiękami. To chłodna, matematyczna partytura ocieplona ludzkimi emocjami. (Jacek Hawryluk, Gazeta Wyborcza)     Nominowani w kategorii Muzyka 2017   Maciej Janicki – muzykolog i historyk sztuki Nominowany za program edukacyjny Muzeum Chopina i wzbogacenie zasobów Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie Absolwent muzykologii i historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. Od 2007 r. związany jest z Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina – najpierw jako asystent muzealny, następnie kurator Muzeum Fryderyka Chopina odpowiedzialny za działalność związaną z pozyskiwaniem i ochroną kolekcji, jej opracowaniem naukowym i udostępnianiem, ekspozycjami stałymi i wystawami czasowymi w zamku Ostrogskich (pałacu Gnińskich) i w oddziale w Żelazowej Woli. „Dzięki aktywności Macieja Janickiego, adresowany do dzieci program edukacyjny Muzeum Chopina został uznany za najlepszy spośród wszystkich warszawskich muzeów, zaś dzięki jego zabiegom zgromadzone w muzeum zasoby rękopisów Fryderyka Chopina wzbogaciły się o bezcenne pozycje.”  (Grzegorz Michalski, uzasadnienie wniosku)   Paweł Mykietyn – kompozytor i klarnecista Nominowany za operę „Czarodziejska Góra”, Warszawska Jesień 2016 Ukończył studia kompozytorskie w klasie prof. Włodzimierza Kotońskiego w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie. W latach 1997–2001 był kierownikiem muzycznym Teatru Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza, a w 2008 r. kierownikiem muzycznym Nowego Teatru w Warszawie. Komponował dla różnych instytucji (Polskie Radio, Teatr Wielki – Opera Narodowa), festiwali (Warszawska Jesień),...

Read More